enflasyonemeklilikötvdövizakpchpmhp
DOLAR
31,5286
EURO
34,2515
ALTIN
2.120,46
BIST
8.976,67
Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
İstanbul
Gök Gürültülü
14°C
İstanbul
14°C
Gök Gürültülü
Salı Hafif Yağmurlu
10°C
Çarşamba Az Bulutlu
12°C
Perşembe Çok Bulutlu
10°C
Cuma Az Bulutlu
10°C

Mahfi Eğilmez’den çarpıcı analiz: ‘Bu işin içinden artık faizi artırarak çıkmak mümkün değil’

İktisat uzmanı, akademisyen ve müellif Mahfi Eğilmez, kendi bloğunda hükümetin yanlış iktisat siyasetlerine dikkat çekerek artık faiz yükseltmekle bu işin içinden çıkılamayacağının altını çizdi.

Mahfi Eğilmez’den çarpıcı analiz: ‘Bu işin içinden artık faizi artırarak çıkmak mümkün değil’
08.12.2023 02:49
12
A+
A-

İktisat uzmanı, akademisyen ve yazar Mahfi Eğilmez, kendi bloğunda kaleme aldığı , “Tüketim Patlaması” başlıklı yazısında, 2021 Eylül ayından itibaren faizlerin düşürülmeye başlamasıyla birlikte artan enflasyonun, halkta ‘her şey daha da pahalanacak’ kaygısı yarattığını ve alıma daha fazla yönelindiğini söz ederek, bunun yüksek enflasyonu adeta patlattığını aktardı. 

Hükümetin, KKM adımının ekonomiyi girdaba sürüklediğini ve enflasyon-talep artışı kısır döngüsünün yaşanmasına neden olduğunu aktaran Eğilmez, “bu işin içinden artık faizi artırarak çıkmak mümkün değildir” dedi.

Eğilmez yazısının tamamı şu biçimde:

“2021 Eylül ayında enflasyon ve faiz yüzde 19 olarak eşit seviyedeyken geçmişte birkaç defa deneyip de enflasyonu uygunca azdırdığımız yaklaşım olan “faizi düşürerek enflasyonu düşürme” denemesini bir sefer daha yaşama geçirince yüksek enflasyonu çok yüksek enflasyona dönüştürmüştük. İşte o gün bugündür enflasyonla uğraşıyoruz. Halbuki 2021 Eylülünde faizi düşürmeye başlayacak yerde mesela 2 puan artırsaydık bugün içinde bulunduğumuz ekonomik problemlerin birçok olmayacaktı.

Aşağıdaki grafik yazının eki olarak paylaştığım tablodaki datalardan tarafımca hazırlanmıştır.

Grafiğe nazaran 1999 ile 2021 yılları ortası temel alındığında GSYH ve tüketim harcamalarının bir evvelki yıla nazaran artışları ortasında 0,92 ile ölçülebilen bir korelasyon katsayısı[ii] görülüyor. Yani tüketim harcamaları, gelirdeki artışa paralel ve çok yakın bir yol izlemiş, onunla birlikte artmış bulunuyor. Buna karşılık bu seriye 2022 yılını eklediğimizde görünüm değişiyor, GSYH’nin artış suratı bir evvelki yıla nazaran önemli bir düşüş sergilemesine karşılık tüketim harcamalarının artış suratı bir evvelki nazaran değerli bir artış gösteriyor. Sırf 2022 yılının seriye eklenmesinin tesiriyle GSYH artış suratı ve tüketim harcaması artış suratı ortasındaki korelasyon katsayısı 0,80’e düşüyor.

FAİZ ENFLASYONUN ALTINDA BELIRLEYİNCE HER ŞEY BOZULUYOR

En kolay biçimiyle anlatmamız gerekirse grafik bize 2022 yılında Türkiye’nin bir tüketim patlaması yaşadığını anlatıyor. Bunun esas nedeni yazının girişinde değindiğim faiz düşüşüdür. Ulusal parası dünyada tanınmayan (rezerv para kabul edilmeyen) bir ülkede faizi, enflasyonun altında belirleyince her şey bozuluyor. Zira kapitalist sistemde tüketim harcamalarının, tasarrufların, yatırımların en değerli iki belirleyicisi gelir seviyesi ve faizdir.

Faiz gerçek olarak negatif olduğunda beşerler tasarruf etmeyi bırakıp satın alma gücünü daha da kaybetmeden bir an evvel ellerindeki parayı harcamaya yöneliyorlar (paradan kaçış.) Bu davranışlarıyla aslında o anda olmasa da ileride muhtaçlık duyacaklarını düşündükleri malları kredi kullanarak satın almaya çabalıyorlar (öne çekilmiş talep.) Sonuçta bu iki davranış arzı aşan bir talep yaratıyor ve fiyatlar yükseliyor (talep enflasyonu.) Bir yandan da hem enflasyonun tesiri hem de birçok alanda yaratılan yüksek riskler nedeniyle TL dış paha kaybı yaşıyor (kur artışı.) Olağan şartlarda fiyat artışlarının talep düşüşü yaratması gerekirken beşerler fiyatların daima arttığını görünce fiyatlar daha da artmadan bir an evvel mal stoklamak maksadıyla taleplerini daha da artırıyorlar. Böylelikle enteresan bir biçimde enflasyon talep artışının, talep artışı da enflasyonun nedeni haline geliyor (kısır döngü.)

KKM’NİN YÜKÜ HALKA ÖDETİLDİ

Hükümet, bu yanlış iktisat siyasetiyle ekonomiyi, tasarrufu değil tüketimi özendiren bir girdaba sürüklemiş, bu yanlışı çözebilmek için bir öbür yanlış yaparak kur muhafazalı mevduat hesabını devreye sokmuş, bu sefer bankaların ödemesi gereken maliyeti Hazine ve Merkez Bankası’na yükleyerek bütçe açığının büyümesine yol açmıştır. Ve sonunda bütün bu yanlışların faturasını bir yandan enflasyonla, bir yandan da vergi artışlarıyla halka ödetmeye yönelmiştir.

Bugün içinde bulunduğumuz tablo budur. Ve bu işin içinden artık faizi artırarak çıkmak mümkün değildir. Faiz artışıyla sağlanacak süreksiz düzelmeler, baz tesiriyle ortaya çıkacak süreksiz toparlanmalar görülebilir lakin kalıcı ve gerçek tahlil için mutlak surette hukukun üstünlüğünün birinci kademede devreye sokulacağı bir yapısal ıslahat paketini başlatmak gerekiyor.

Bu denemelerin en bilineni 1994 yılı başlarında Tansu Çiller tarafından yapılan ve sonu krizle sonuçlanan denemedir.

Korelasyon katsayısı iki değişken ortasındaki bağlantının derecesini ölçmekte kullanılan bir katsayıdır. -1 ile 1 ortasında değişir: Katsayı 0’a yaklaştıkça alaka zayıflar, müspet pahalar birebir taraftaki bağlantıyı, negatif pahalar zıt istikametteki ilgiyi gösterir. -1’e yaklaştıkça karşıt, + 1’e yaklaştıkça tıpkı taraflı bağ güçleniyor demektir.”

Ek Tablo: GSYH ve Tüketim Harcamaları Evvelki Yıla Nazaran Yüzde Değişimleri  

Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.