Beyrut'taki şiddetli patlamaya yol açan amonyum nitrat nedir?

Lübnan'da Beyrut Limanı'nda meydana gelen patlamada 6 senedir bir depoda tutulan 2 000 750 ton amonyum nitrat infilak etti. Patlamanın ardından amonyum nitratın ne olduğu ve hangi alanlarda kullanıldığı merak konusu oldu.

YAŞAM 05.08.2020, 21:52
Beyrut'taki şiddetli patlamaya yol açan amonyum nitrat nedir?

Lübnan, Beyrut Limanı'ndaki patlamada 6 senedir bir depoda tutulan ve 100 kişinin ölümüne 4 binden fazla kişinin ise yaralanmasına sebep olan 2 000 750 ton amonyum nitrat bileşeninin patladığını duyurdu. Peki amonyum nitrat nedir? Amonyum nitratın kullanıldığı alanlar neler?

Amonyum ve nitrat kökünün birleşiminden olan ve tarımla ilgilenen çiftçilerin gübreleme amacı ile kullanıldığı bileşen, hemde çok kuvvetli bir patlayıcı etkiye sahip. Bileşen, farklı maddeler ile güçlendirilerek nükleer bombalardan dahi daha kuvvetli patlamalara sebebiyet verebilir. 

Genellikle gübre ve patlayıcı madde yapımında kullanılan amonyum nitrat, ayrıca madencilik ve soğutma amaçlı paketlerin üretiminde de kullanılmaktadır. Amonyum nitrat, yaklaşık % 16,5'i amonyum ve 16,5'i nitrat azotu olmak üzere toplam % 33 azot içeriyor. Yapay gübre yapımında en çok kullanılan azotlu bileşiktir. Bu özelliği ve toprakta hızlı çözünen bir gübre olması nedeniyle hem hızlı etki eder, hem de etki süresi diğer azotlu gübrelere oranla daha uzun sürer.
 

Başka patlayıcılarının patlama hızını azaltmak amacıyla da kullanılıyor

Toz alüminyum ile amonyum nitrat karışımı olan amonallerin yükseltgen maddesini oluşturan bu bileşik, başka patlayıcılarının patlama hızını azaltmak amacı ile da kullanılır. Örneğin;amonyaklı dinamitler olarak bilinen patlayıcılarda, nitrogliserinin patlama hızı, amonyum nitratla denetim altına alınır.

Yağış miktarı yüksek olan bölgelerde kullanılması tavsiye edilmiyor

Amonyum Nitrat uygulaması sonrasında toprakta herhangi bir pH değişimi gözlenmez. Yapısı gereği nötr tipte bir gübre olup her çeşit toprakta rahatlıkla kullanılabilinir. İçeriğindeki nitrat azotunun kolay yıkanması nedeniyle yağış miktarı yüksek olan bölgeler de kullanımı çok fazla öneri edilmez. Bu tipteki bölgeler de Amonyum Nitrat kullanımı tek seferde değil, 2-3 uygulama biçiminde olmalıdır. Böyle bir uygulama ayrıca hem verime hem de kaliteye etki etmektedir.

Amonyum Nitrat gübresi kurak bölgeler içinde büyük önem arz etmektedir. Türkiye şartlarında özellikle İç Anadolu gibi yağış oranı az olan bölgeler de % 26 CAN gübresi yerine kullanımı tercih edilmelidir, zira Amonyum Nitrat gübresi toprağın kendi nemi ile eriyebilmektedir.

Amonyum Nitrat felaketleri 

Amonyum Nitrat bileşiği ısıtıldığında içeriğindeki gazlar, bir patlamaya sebep olmadan ayrışabilir. Ancak başka etmenler ve büyük miktarlarda Amonyum nitratın yarattığı oksidasyonlar patlamalarla sonuçlanabilir.

Amonyum nitratın neden olduğu bazı büyük patlamalar şunlar:

İngiltere (1916) - 115 ölü: 2 Nisan 1916'da Faversham'da bir fabrikada çıkan yangının ardından patlama meydana geldi. 25 ton TNT ve 700 ton amonyum nitratın patlamasıyla çoğu nakliye işçisi 115 kişi öldü. 'Büyük Patlama' olarak anılan bu olay İngiltere tarihine de en büyük endüstri kazası olarak geçti.
Amerika (1947) - 29 ölü: Tarihteki en büyük sanayi kazalarından bir tanesi olan bilinen 'Teksas Faciası', 2,1 bin tonun üstünde amonyum nitrat yüklü SS Grandcamp gemisinde başlayan yangın sonucu gerçekleşmişti. 581 kişinin hayatını kaybettiği faciadan sadece 3 ay sonra, bu kez Fransa’nın Brest limanında bir kargo gemisinde benzer sebeplerle yaşanan patlama 29 cana mal oldu.
Almanya (1921) - 561 ölü: Tarihteki en büyük patlamalardan biri Oppau'daki BASF üretim tesislerinde yaşandı. Yarı yarıya amonyum nitrat ve amonyum sülfattan oluşan gübreyi çözüştüren fabrikada bir patlama meydana geldi. Kimyasal tesiste daha önce 20 000 kez başarıyla uygulanmakta olan bu yöntemin bu sefer faciayla sonuçlanmasının sebebi, çalışılan gübrede % 50'den fazla amonyum nitrat içeriği olduğu biçiminde açıklandı. Fabrikadaki ve çevresindeki 561 kişinin yaşamını yitirdiği patlamada depolanan 4500 gübrenin 450 tonu patlamıştı.
Çin (2015) - 173 ölü: Çin’in Tianjin limanında bir nitroselüloz deposunda başlayan yangının 800 ton amonyum nitratın depolandığı noktaya ulaşması ile büyük bir patlama gerçekleşmiş ve 173 kişi hayatını kaybetmişti.

Yorumlar (0)
23°
parçalı bulutlu
Günün Anketi Tümü
Kadın cinayetlerinin kaynağı nedir?
Kadın cinayetlerinin kaynağı nedir?
Namaz Vakti 28 Eylül 2022
İmsak 05:22
Güneş 06:47
Öğle 13:01
İkindi 16:24
Akşam 19:05
Yatsı 20:24
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Adana Demirspor 7 16
2. Galatasaray 7 16
3. Başakşehir 6 14
4. Beşiktaş 7 14
5. Konyaspor 7 14
6. Fenerbahçe 6 13
7. Trabzonspor 7 13
8. Kayserispor 7 12
9. Gaziantep FK 7 11
10. Kasımpaşa 7 9
11. Alanyaspor 7 8
12. Giresunspor 6 7
13. Karagümrük 6 6
14. Antalyaspor 7 6
15. İstanbulspor 6 5
16. Ankaragücü 6 4
17. Sivasspor 7 4
18. Ümraniye 7 2
19. Hatayspor 6 1
Takımlar O P
1. Eyüpspor 6 13
2. Bodrumspor 6 11
3. Keçiörengücü 6 11
4. Boluspor 5 10
5. Bandırmaspor 5 10
6. Sakaryaspor 6 9
7. Samsunspor 6 9
8. Pendikspor 6 9
9. Manisa FK 5 8
10. Tuzlaspor 6 8
11. Göztepe 6 8
12. Adanaspor 6 7
13. Rizespor 5 6
14. Gençlerbirliği 6 6
15. Altay 6 5
16. Altınordu 5 3
17. Erzurumspor 5 3
18. Ö.K Yeni Malatya 6 3
19. Denizlispor 6 2
Takımlar O P
1. Arsenal 7 18
2. M.City 7 17
3. Tottenham 7 17
4. Brighton 6 13
5. M. United 6 12
6. Fulham 7 11
7. Chelsea 6 10
8. Liverpool 6 9
9. Brentford 7 9
10. Newcastle 7 8
11. Leeds United 6 8
12. Bournemouth 7 8
13. Everton 7 7
14. Southampton 7 7
15. Aston Villa 7 7
16. Crystal Palace 6 6
17. Wolves 7 6
18. West Ham United 7 4
19. Nottingham Forest 7 4
20. Leicester City 7 1
Takımlar O P
1. Real Madrid 6 18
2. Barcelona 6 16
3. Real Betis 6 15
4. Athletic Bilbao 6 13
5. Osasuna 6 12
6. Villarreal 6 11
7. Atletico Madrid 6 10
8. Real Sociedad 6 10
9. Valencia 6 9
10. Mallorca 6 8
11. Girona 6 7
12. Rayo Vallecano 6 7
13. Celta Vigo 6 7
14. Getafe 6 7
15. Sevilla 6 5
16. Almeria 6 4
17. Espanyol 6 4
18. Real Valladolid 6 4
19. Cadiz 6 3
20. Elche 6 1

Gelişmelerden Haberdar Olun

@