Uçak kazası İran için neden önemli bir eşik olabilir?

İran geçen hafta içerisinde Tahran'da düşen Ukrayna Hava Yolları'na ait yolcu uçağının yanlışlıkla vurarak düşürdüğünü kabul etti.

ÖZEL HABER 13.01.2020, 07:38
Uçak kazası İran için neden önemli bir eşik olabilir?

İran'ın Orta Doğu politikalarının arkasındaki isim olarak gösterilen General Kasım Süleymani'nin suikastla öldürülmesine misilleme olarak Irak'taki ABD üslerine füze saldırısı düzenlemesinden birkaç saat sonra Ukrayna Hava Yolları'nın PS752 sefer sayılı Tahran-Kiev uçuşunu gerçekleştirdikten kısa bir süre sonra Boeing 737-800 tipi yolcu uçağı hemen ardından düşmüştü. Uçaktaki 176 kişiden kurtulan olmadı.

İran, hava savunma sisteminden sorumlu bir askerin, uçağı füze zannettiğini ve vurarak düşürdüğünü duyurdu.

İran Hava Savunma Sistemi

Her ne kadar İran ilk etapta sorumluluğu kabul etmemiş olsa da, Amerika ve Kanada istihbaratı uçağın bir karadan havaya füzeyle düşürüldüğünü gösteren kanıtlara ulaştı. Bu durum, İran üzerinde soruşturma açması için ciddi bir uluslararası baskının oluşmasına sebep oldu.

Tahran hükümetinin olayla ilgili ilk açıklamalarını değiştirmesi ve uçağın düşürülmesinin sorumluluğunu üstlenirken, kazada hayatını kaybedenler arasında vatandaşları bulunan Kanada, İngiltere, Almanya ve İsveç gibi ülkeler tarafından memnuniyetle karşılandı.

Yapılan bu açıklama, uluslararası kamuoyu tarafından ilk aşamada olumlu bir adım olarak nitelendirildi.

Bununla beraber İran'a yapıcı davranmaya devam etmesi çağrıları yapıldı. Bu çağrılar, şeffaf bir soruşturulma yürütülmesi, yaşamını yitirenlerin naaşlarının ülkelerine gönderilmesi, tazminat ödenmesi ve ileride benzer trajedilerin yaşanmasının önüne geçilmesi gibi gerekli adımların atılmasının talep edildiği anlamına geliyordu.

Uluslararası alanda, bu olayın tansiyonu daha da artırması beklenmediği gibi, aksine son dönemde iyice yükselen tansiyonun düşürülmesi için bir fırsat olarak sunması bekleniyor.

Ancak, İran'ın kendi içinde bu trajik kaza çok farklı şekilde yankı buluyor.

Uçak düşürülmeden önce yalnızca birkaç gün önce, ülkenin dört bir yanında milyonlarca kişi Süleymani için düzenlenen törenlere katılarak, ülkede eşi benzeri pek görülmemiş bir birlik ve destek mesajı vermişti.

Bu, dışarıdan bir askeri tehdit geldiği zaman İranlıların siyasi görüşleri veya ekonomik durumlarından bağımsız olarak tüm farklılıkları bir kenara koyup birlikte hareket edebileceğini ortaya koymuştu.

Kasım Süleymani cenaze töreni

Ancak PS752 sefer sayılı yolcu uçağının füzeyle vurularak düşürülmesi ve hemen sonrasında yapılan ilk açıklamalarda bunun İranlı yetkililer tarafından inkar edilmesi, ülkedeki görüş ayrılıkları ve kutuplaşmanın daha da derinleşerek gün yüzüne çıkmasına neden olabilir.

İran'ın suçunu kabul etmesi, kendisine yöneltilebilecek eleştirilerin bazılarını giderebilmiş olsa da, bugün ülkede uluslararası baskı artmamış olsaydı kanıtların saklanmaya devam edeceği ve sorumluluğun da üstlenilmeyeceğini düşünen çok sayıda kişi var.

Bu durum, İran hükümetinin yakıt fiyatlarında büyük bir yükselişe gitmesinin ardından Kasım ayında patlak veren protestolar nedeniyle ortaya çıkan kargaşa ve kutuplaşmanın daha da derinleşmesine yol açabilir.

Kasım ayında ülkenin birçok yerinde kalabalık protesto eylemleri düzenlenmişti. Hükümetin bastırmak için çok sert şekilde müdahale ettiği bu eylemlerde ise en az 300 kişinin hayatını kaybettiği tahmin ediliyor.

Her ne kadar sorumluluğu üstlenmek doğru yönde atılmış bir adım sa da, İran halkı sorumluların hesap vermesini ve böyle bir trajedinin tekrar yaşanmasının önüne geçecek önlemlerin alınmasını talep ediyor.

İran halkının yakından takip ettiği bir diğer önemli gelişme ise de kazada hayatını kaybedenlerle ilgili ülkenin yöneticilerinin takınacağı tavır. Burada, Süleymani'nin ölümünde olduğu gibi cenazeler için yas ilan edilip edilmeyeceği büyük önem taşıyor.

İran normal uçuş rotası

Enkazın bulunduğu alan

Enkazın bulunduğu alan

İran'da halihazırda ekonomik sıkıntılar ve özgürlükler üzerinde giderek artan kısıtlamalar nedeniyle duyulan rahatsızlıklar mevcut.

Önümüzdeki ay içerisinde genel seçimler yapılacak ve bu dönemde protestolar daha da yoğunlaşabilir. Dahası, Batı ile ilişkilerde yükselen tansiyon hafif gerilemiş olsa da durum tamamen sakinleşmiş değil.

Hükümetin ve yönetim kadrolarının uçak kazasıyla ilgili bundan sonra takınacağı tavır İran için önemli bir eşik olabilir.

Bu konuyla ilgili alınacak kararların İran siyaseti ve toplumu üzerindeki etkileri aylar, hatta yıllar boyunca hissedilebilir.

* Royal United Services Institute, uluslararası savunma ve güvenlik alanında dünyanın en eski bağımsız düşünce kuruluşlarından biri. Dr. Aniseh Bassiri Tabrizi de bu kuruluşta araştırmacı olarak görev yapıyor.

Yorumlar (0)
az bulutlu
Günün Anketi Tümü
Kanal İstanbul yapılsın mı?
Kanal İstanbul yapılsın mı?
Namaz Vakti 29 Ocak 2020
İmsak 06:43
Güneş 08:11
Öğle 13:22
İkindi 15:58
Akşam 18:23
Yatsı 19:45
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Sivasspor 19 41
2. Fenerbahçe 19 37
3. Başakşehir 19 36
4. Trabzonspor 18 35
5. Alanyaspor 19 35
6. Galatasaray 19 33
7. Beşiktaş 19 30
8. Göztepe 19 29
9. Malatyaspor 18 24
10. Gaziantep FK 19 24
11. Çaykur Rizespor 19 24
12. Denizlispor 19 22
13. Gençlerbirliği 19 21
14. Konyaspor 19 18
15. Antalyaspor 19 17
16. Kasımpaşa 19 15
17. Ankaragücü 19 13
18. Kayserispor 19 11
Takımlar O P
1. Hatayspor 19 40
2. Erzurum BB 19 34
3. Bursaspor 19 33
4. Keçiörengücü 19 29
5. Adana Demirspor 19 28
6. Akhisar Bld.Spor 19 28
7. Ümraniye 19 28
8. Menemen Belediyespor 19 28
9. Altay 19 27
10. Giresunspor 19 27
11. Fatih Karagümrük 19 24
12. Balıkesirspor 19 24
13. İstanbulspor 19 20
14. Altınordu 19 20
15. Osmanlıspor 19 17
16. Adanaspor 19 14
17. Boluspor 19 14
18. Eskişehirspor 19 10
Takımlar O P
1. Liverpool 23 67
2. Man City 24 51
3. Leicester City 24 48
4. Chelsea 24 40
5. M. United 24 34
6. Tottenham 24 34
7. Wolverhampton 24 34
8. Sheffield United 24 33
9. Southampton 24 31
10. Arsenal 24 30
11. Crystal Palace 24 30
12. Everton 24 30
13. Burnley 24 30
14. Newcastle 24 30
15. Brighton 24 25
16. Aston Villa 24 25
17. West Ham 23 23
18. Bournemouth 24 23
19. Watford 24 23
20. Norwich City 24 17
Takımlar O P
1. Real Madrid 21 46
2. Barcelona 21 43
3. Sevilla 21 38
4. Getafe 21 36
5. Atletico Madrid 21 36
6. Real Sociedad 21 34
7. Valencia 21 34
8. Villarreal 21 31
9. Athletic Bilbao 21 31
10. Osasuna 21 28
11. Granada 21 27
12. Real Betis 21 27
13. Levante 21 26
14. Deportivo Alaves 21 23
15. Eibar 21 23
16. Real Valladolid 21 22
17. Mallorca 21 18
18. Celta de Vigo 21 17
19. Leganés 21 15
20. Espanyol 21 15
Günün Karikatürü Tümü

Gelişmelerden Haberdar Olun

@