İstanbul'da atık sularda koronavirüs taraması başladı

İstanbul'da koronavirüsün atık sulardaki varlığının araştırılması için çalışmalar başladı. 3 aşamadan oluşan projede, virüsün, atık sulardaki yayılımı incelenecek

GÜNDEM 14.05.2020, 12:05
İstanbul'da atık sularda koronavirüs taraması başladı

Türkiye'de koronavirüsün dağılımına ilişkin ayrıntılı bilgi edinmek ve muhtemel erken uyarı sistemini geliştirmek amacı ile, Türkiye Su Enstitüsü Başkanlığı koordinatörlüğünde koronavirüsün atık sulardaki varlığının araştırılması için çalışmalar başladı.

Marmara Üniversitesi Çevre Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Bilge Alpaslan Kocamemi ve Moleküler Biyolog Dr. Halil Kurt danışmanlığında geçekleşen çalışmalara, Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü de katkı sunuyor. Çalışmalar çerçevesinde Türkiye çapındaki atık su arıtma tesisleri giriş ve çıkışlarında 24 saatlik kompozit atık su numuneleri alınıyor. Alınan numunelerin kantitatif PCR (qPCR) analizleri ile koronavirüs miktar tayinleri, Veteriner Kontrol Merkez Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü Laboratuvarlarında yapılıyor.

Proje 3 aşamadan oluşuyor

Projenin üç aşamadan oluştuğunu anlatan Bilge Alpaslan Kocamemi, şunları söyledi:

"Projenin kapsamında bir çok aşama mevcut. Projenin birinci aşamasında atık sulardaki Covid hastalığına neden olan SARS-CoV2 virüsünün takibi amacıyla ölçüm metodolojisinin oturması amaçlandı.Bu amaçla da Tarım ve Orman Bakanlığı'nın görevlendirdiği Veterinerlik Araştırma Enstitüsü laboratuvarlarında bu metodolojiler denenerek, optimize edilmeye çalışıldı. Bu amaçla görevlendirilen 3 laboratuvar var. Ankara, İstanbul ve Samsun.

İlk çalışmalar Ankara'da başladı fakat şu anda yoğun bir biçimde İstanbul laboratuvarında devam ediyor. Önümüzdeki hafta içerisinde Samsun'da da bu çalışmalara başlanacak. Bu metodolojinin oturtulması çok önemliydi çünkü gerçekten dünyada hala bu protokollerin oturtulması çalışması çoğu ülkede devam ediyor. Biz bu çalışmalara dünya ile eş zamanlı olarak başladık ama dünyaya göre biraz daha sistematik ve eş zamanlı olarak başladık. Çünkü dünyadaki çalışmalarda genel olarak tesis bazlı çalışmalar yürütülüyor ama biz Tüm Türkiye genelinde, 81 ilde bu çalışmayı yürütecek şekilde bir sistematik geliştirdik. Metodolojiyi şu anda oturtmuş durumdayız. Yani Türkiye şu anda atık sularında SARS-CoV2 virüsünü takip edebilecek ölçüm teknolojisine sahip. Bu çok büyük bir gelişme.

Projenin ikinci aşaması bu virüsün, atık sulardaki yayılımını incelemekti. Bunun için biz bir pilot bölge belirledik. İlk olarak İstanbul'u belirledik çünkü İstanbul Türkiye'nin vakalarının s% 65'inin olduğu ilimiz. İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi'nin büyük yardımlarıyla atık su arıtma tesislerimizden numune toplayarak başladık. Bu tesislerin girişlerinde SARS-CoV2 taramalarını yaptık. Bunu da yayınladık. Zaten bu yayında oturtmuş olduğumuz sözleşmesi de yayınladık. Dünya ile bunu paylaştık."

'Atık sularda koronavirüse rastlanması beklenen bir durum'

SARS-CoV2'nin atık su arıtma tesislerinde gözlenmesinin beklenen bir durum olduğunu vurgulayan Kocamemi, şöyle devam etti:

"Çünkü zaten hastaların idrar ve dışkısında bunun olması gayet olağan bir şey. Dolayısıyla da esasında bunu gözlemlemek çok da sürpriz bir durum değil. Zaten atık su artıma tesislerine SARS-CoV2 dışında bir çok virüs geliyor. Hatta SARS-CoV2'den daha dayanıklı virüsler de geliyor. Bu anlamda atık su arıtma tesisleri girişinde SARS-Cov2 gözlemlemek, atık su arıtma tesislerinde bir bulaş riski yaratacak demek değil. Biz zaten tesis çalışmakta olanları, bu konu da çok eğitimliyiz. Bu pandemi öncesinde de ciddi önlemlerle çalışmakta olan insanlardık, şu an için da bu önlemlerle çalışmakta olan insanlarız. Buradaki maksat şuydu, tesisin girişinde SARS-CoV2 var mı değil bunu atık suda ölçerek biz acaba vaka yayılımını daha ayrıntılı inceleyebilir miyiz idi. Bunu da şöyle izah edeyim, biz yayılımı hastaneye giden hastaların yapılan testlerinden görüyoruz. Oysa ki bu hastalığı belirti göstermeden, ayakta geçiren kişiler var. Bunların da tabii ki dışkı ve idrarlarında bu virüs var. Dolaysıyla atık sudan bu virüsün yayılımını izleyebilme şansımız olursa, şu anki yayılımı daha net gözlemleyebiliriz. En önemlisi de bir ikinci atak olması halinde da 'Daha salgın boyutuna gelmeden, acaba astalığın seyri hakkında bilgi verebilir miyiz? Bir Erken uyarı sistemi geliştirilebilir mi?' ' çalışmasıydı. Bu anlamda da 7 tesisimizden almış olduğumuz numunelerimizi analiz ettik. Vaka sayıları ile ilişkilendirme ve modelleme yapmış olduğu çalışmalar için henüz erken çünkü bunun için 80 ilden gelecek olan analizlerin de sonuçlanması gerekmektedir. Daha fazla veriye ihtiyacımız var. Daha fazla istatistiki analize ihtiyacımız var. Bunlar arka planda, bu süreçte devam ediyor olacak. Devlet Su İşleri'nin yardımlarıyla, pazartesi itibariyle bütün 80 ilden, atık su numuneleri tesislerden toplanarak bu bahsetmiş olduğum 3 laboratuvarda ölçümleri yapılacak."

Virüsün atık sulardaki akıbeti ne olacak?

Doç. Dr. Kocamemi, virüsün atık sulardaki akıbeti ile alakalı ise şunları söyledi:

"Bu çalışmalar devam ederken, bir üçüncü aşama daha var. Bu da şu, demin bahsetmiş olduğum bu analizler, televizyonda sıklıkla şu sıralar duyduğumuz PCR analizleri ile gerçekleşiyor. Bu terminolojiye artık herkes alışmış vaziyette. Bu testler virüsün aktif veya inaktif olduğu konusunda bize bilgi veren bir test değil. Dolayısıyla, bizim şimdiye kadar yaptığımız analizler, yalnızca virüsün ölü veya diri atık suda olduğunu gösteriyor. Ama bunun bir üçüncü aşaması var. Bu virüsün atık su arıtma tesisindeki akıbeti ne oluyor kısmı bizler için çok önemli. Çünkü atık su içerisinde akıbet dediğim zaman, herkes bu konuya aşina değil. Atık su arıtma tesislerimizden arıtılmış suları biz sulama amaçlı bazı illerimizde ve bölgelerimizde kullanıyoruz ve bu sulama suları esasında pandemi öncesinde de dezenfeksiyon yapılarak kullanılıyor. Bu sistem, en dirençli virüsü bile yok edebilecek biçimde tasarlanmış durumda. Ama tabii ki bu SARS-CoV2'yi gerçekten inaktive ediyor mu verisi şu anda elimizde yok. Onun için de biz üçüncü aşamada şunu hedefledik, atık su arıtma tesislerimizin içerisinde dezenfeksiyon uygulananların dezenfeksiyon öncesi ve sonrasında numuneler alarak dezenfeksiyonun nasıl bir etki gösterdiğini bilimsel verilerle ortaya koymayı amaçlıyoruz. Tabii atık su arıtma tesisinde bir diğer oluşan şey çamur. Bu çamurlar da belirli yerlere bertaraf ediliyor. Tabii 'bunun içinde bu virüs var mı' sorusu herkezin gündeminde. Çalışmanın üçüncü aşamasında da hemde çamur numunelerinde de bu virüsün analizlerini yapacağız. Bu analizleri yalnızca virüs var veya yok biçiminde değil, virüsün miktarını da ölçebileceğimiz şekilde detaylı bir çalışma yapılıyor. Bu çalışmanın sonucunda sulama sularının, çamurların içerisindeki virüslerin durumu netleşmiş olacak. Bu numunelerden seçeceğimiz bazı numuneler ile özellikle İstanbul laboratuvarında virüs aktif mi inaktif mi buna paralel olarak yürütülecek. Ve bu çalışma sonucunda, atık su arıtma tesisinin girişinde, içerisinde ve çıkışında bu virüsün akıbeti ne oluyor netleşmiş olacak."

'Çalışanlara bulaşma riski yok'

Türkiye'nin en fazla vaka görülen ili İstanbul'da, şu an için 7 tane tesisin girişini taradıklarını dile getiren Kocamemi, "En azından şunu gördük ki biz bu virüsün kantitatif olarak yani miktarsal olarak tayinini başarı ile gerçekleştirebiliyoruz. Bunu vakalarla ilişkilendirme çabalarımız var ancak bunun için daha çok veriye ihtiyacımız var. Bununla ilgili şu anda konuşmak için erken. Yani çalışmanın başlangıç aşamasını geçtik, artık güzel ilerleme safhasındayız, diyebilirim. Biz esasında atık su tesislerinin girişinde bilim adamları olarak bu virüsü bekliyorduk. Belki halk için 'Aa atık suda virüs mü var?' olabilir. Tabii ki atık suda virüs var, atık suda daima virüs var. Sadece bu virüs şu an için daha fazla miktarda olan bir virüs. Ve atık su arıtma tesisinde çalışanlara bulaş riski olan bir durum yok, çünkü zaten biz ona alışkınız ve o anlamda tedbirliyiz. Zaten bu güne dek raporlanmış böyle bir şey de yok. Bu çalışmanın şu andaa kadar ki en önemli kısmı bu sözleşmenin oturtulmuş olup İstanbul gibi 15 milyonluk yüksek nüfusu olan şehirde, 7 tane büyük arıtma tesisinden sistematik bir biçimde numune alabilmemiz ki burda gerçekten İSKİ'nin çok büyük katkıları var, sistematik bir biçimde bu numuneleri bozulmadan laboratuvarla transferini sağlamak, o laboratuvarlarda sistematik bir biçimde bu analizleri yapabilecek metodolojiyi oturtmak bence en önemli kısmıydı. Çünkü bundan sonra benim öngörüşüm bu analizler daima devam edecek. Yani belirli periyodlarla 'Acaba böyle bir risk var mı, böyle bir hastalık salgın riski var mı?' Analizlerini rutin şekilde zaten atık su arıtma tesislerinde devam edebileceği bir altyapı oluşturmuş oldu bakanlık" dedi.

'Sularda ne kadar kaldığına dair bilimsel bir veri yok'

SARS-CoV2 virüsünün atık sularda ne kadar süre kaldığı ile alakalı bilimsel bir verinin olmadığını da vurgulayan Kocamemi, "Bu virüsle aynı familyadan olan virüsler var. Yani SARS büyük bir familya. Bu virüslerin atık suda kalma süreleriyle ilgili belirli çalışmalar var. SARS-CoV-2 için yok. Ben kendi adıma böyle bir çalışma görmedim. Ama onunla benzer aynı familyada olup benzer özellikler gösteren virüslerin ne kadar suda kalabileceği ile alakalı çalışmalar mevcut. Bunları tabii ki bu çalışmalar kapsamında inceliyorum ben de. Tabii ki bu kalış süresi ile alakalı ben 100 gün diye bir rakam görmedim. Kaynak var ise bilemiyorum ancak bu sıcaklığa bağlı bir etken. Şu anda bu süreçle ilgili bizim yürüttüğümüz bir çalışma yok. Yani ben o yüzden bu konu ile alakalı yorum yapabilecek bir bilimsel veriye sahip değilim. Ancak şahsi görüşüm, bunun çok uzun bir süreç olduğu. Literatürde bence incelenmesi gereken, benzer familyadaki virüslerin kalış süreleri 3-4 gün olarak raporlanmış vaziyette" biçiminde konuştu.

Erken uyarı sistemi geliştirilecek

Salgın sona erdikten sonra da, geliştirilecek erken uyarı sistemi sayesinde Türkiye'de yeni bir salgın vuku bulmadan haberdar olunabileceğini anlatan Kocamemi, şöyle devam etti:

"Bu salgın bitecek inşallah çok yakın bir zamanda. Önceden inceleme yapabilmek amacı ile atık su arıtma tesislerinden alınacak olan numunelerin, rutin şekilde laboratuvarlarda belirli aralıklarla analizi yapılarak daha bu salgın vuku bulmadan, salgın vaziyetine gelmeden, daha çok az sayıda bir vaka varken bile "İstanbul'da SARS CoV-2 sayısında atık suda bir hareket görüyoruz." biçiminde bir uyarı sistemi gerçekleştirilebilir. Bu birincisi. Biosensörler var. Biosensörlerle bu işin yapılması şansı olabilir. Bu konu da yurtdışındaki çok değişik ülkelerle de ortak görüşmemiz var. Dediğim gibi, biz Türkiye olarak diğer ülkelere göre biraz daha önde gidiyoruz. Ve onlar da paylaştığımız için verilerimizi bağlantıya geçiyorlar. Bu Avrupa Birliği projelerine bizi dahil etmek istiyorlar. Çok yoğun bir proje yürütülüyor evvela bakanlığa çok teşekkür etmemiz gerekmektedir bu konu da. Ciddi bir ekip çalışıyor. Gerek Tarım ve Orman Bakanlığı, Devlet Su İşleri, Türkiye Su Enstitüsü, Üniversite olarak Marmara Üniversitesi'nden ben, Sağlık Bilimleri Üniversitesi'nden bir arkadaşımız var. Çok yoğun bir çalışma yürütülüyor. Bence çoğu Avrupa ve dünyadaki çoğu gelişmiş ülkeden fazla daha sistematik ve ciddiyetle bu işi yürütüyoruz. O manada şanslıyız. Güzel bir proje yürütüyoruz, inşallah bunun da faydalarını toplum olarak göreceğiz."

Yorumlar (0)
14°
hafif yağmur
Günün Anketi Tümü
COVİD-19 aşısı üretilse, aşı olur musunuz?
COVİD-19 aşısı üretilse, aşı olur musunuz?
Namaz Vakti 30 Mayıs 2020
İmsak 03:33
Güneş 05:28
Öğle 13:07
İkindi 17:05
Akşam 20:35
Yatsı 22:21
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 26 53
2. Başakşehir 26 53
3. Galatasaray 26 50
4. Sivasspor 26 49
5. Beşiktaş 26 44
6. Alanyaspor 26 43
7. Fenerbahçe 26 40
8. Göztepe 26 37
9. Gaziantep FK 26 32
10. Denizlispor 26 31
11. Antalyaspor 26 30
12. Gençlerbirliği 26 28
13. Kasımpaşa 26 26
14. Konyaspor 26 26
15. Malatyaspor 26 25
16. Çaykur Rizespor 26 25
17. Ankaragücü 26 23
18. Kayserispor 26 22
Takımlar O P
1. Hatayspor 28 53
2. Erzurum BB 28 47
3. Bursaspor 28 46
4. Adana Demirspor 28 45
5. Akhisar Bld.Spor 28 45
6. Fatih Karagümrük 28 43
7. Altay 28 43
8. Ümraniye 28 40
9. Giresunspor 27 38
10. Keçiörengücü 28 35
11. Balıkesirspor 28 35
12. Menemen Belediyespor 28 35
13. İstanbulspor 27 33
14. Altınordu 28 31
15. Boluspor 28 25
16. Osmanlıspor 28 24
17. Adanaspor 28 20
18. Eskişehirspor 28 17
Takımlar O P
1. Liverpool 29 82
2. Man City 28 57
3. Leicester City 29 53
4. Chelsea 29 48
5. M. United 29 45
6. Wolverhampton 29 43
7. Sheffield United 28 43
8. Tottenham 29 41
9. Arsenal 28 40
10. Burnley 29 39
11. Crystal Palace 29 39
12. Everton 29 37
13. Newcastle 29 35
14. Southampton 29 34
15. Brighton 29 29
16. West Ham 29 27
17. Watford 29 27
18. Bournemouth 29 27
19. Aston Villa 28 25
20. Norwich City 29 21
Takımlar O P
1. Barcelona 27 58
2. Real Madrid 27 56
3. Sevilla 27 47
4. Real Sociedad 27 46
5. Getafe 27 46
6. Atletico Madrid 27 45
7. Valencia 27 42
8. Villarreal 27 38
9. Granada 27 38
10. Athletic Bilbao 27 37
11. Osasuna 27 34
12. Real Betis 27 33
13. Levante 27 33
14. Deportivo Alaves 27 32
15. Real Valladolid 27 29
16. Eibar 27 27
17. Celta de Vigo 27 26
18. Mallorca 27 25
19. Leganés 27 23
20. Espanyol 27 20
Günün Karikatürü Tümü

Gelişmelerden Haberdar Olun

@