20.02.2020, 02:43

ÇEVİRİ ÇEŞİTLERİ

Çeviri çeşitleri, çağlar boyunca bilfiil gelişim ve değişime uğramış, ortam ve onun ihtiyaçlarından etkilenmiştir. Söz konusu faktörler neticesinde gelişime mecbur olmuş ve farklı aşamalardan geçerek bugünkü haline ulaşmıştır. Çevirinin ilk çeşitleri, harfi harfine çeviri – harfi tercüme denen olgu temelinde başlamıştır. Ancak bu tarz, ilk dönemlerden itibaren şiddetli bir muhalefetle karşılaşmıştır. Sözü edilen tarz, belirli ihtiyaçların karşılanması amacıyla kullanılmıştır. Toplumlarda ve yazılı metinlerde zaman içinde ortaya çıkan gelişmelerin sonucunda metinlerin doğru biçimde çevrilmesi ve böylelikle yaşanan ilerlemelere eşlik edilmesi gibi amaçlarla tercüme alanında genişlemeye ve farklı türlere ihtiyaç duyulur olmuştur.

Çeviri çeşitlerini daha çok tanımak hedefiyle onları şu şekilde anlatmaya ve sınıflandırmaya çalışacağız:

  1. YAZILI ÇEVİRİ – METİN ÇEVİRİSİ

Yazılı çevirinin zorluğu, belirli bir zamanla yani orijinal mesajın söylendiği zamanla sınırlandırılmış olmasından ileri gelmektedir. Çevirmenin rolü, mesajın verildiği an veya verilmesinden sonra başlamaktadır. Burada çevirmen, mesajın çevirisinde aynı hassasiyet ve aynı üslubu kullanmakla yükümlü değildir. Aksine çevirmene düşen, sözlü mesajın yalnızca içeriği ve temel anlamını aktarmak ile yetinmektir. Bir başka deyişle yazılı çeviri, mesajın sözel dilden yazılı dile aktarılması etrafında dönmektedir. Çevirinin bu türü, aşağıdaki alt başlıklara ayrılmaktadır:

  1. Harfi Harfine Çeviri (Kelime Kelime Çeviri)

Bu kavramla bir dile ait yazılı metnin diğer bir dile yazılı olarak harfi harfine, fikir ve orijinal metnin ruhu gözetilmeden taşınması kastedilmektedir. Böylesi bir tercüme; kuru, karmaşık ve anlaşılmaz olmaktadır. Sağlıklı ve güzel zevk duygusu yanında düzgün bir anlayışa sahip bir insan, bu tip metinleri akıcı ve hoş bulmamaktadır. Genellikle harfi harfine çeviri kaygısı, yetişme veya alıştırma aşamasında olan ve çeviriye yeni başlayan acemi tercümanlarda meydana gelir. Çevirmenlerin harfi harfine çeviriden korunması gerekir. Bazı hallerde çevirmen, kelime kelime çevirinin kapsamından dışarı çıkmayı başaramaz. Bu durum, tıp ve hukuk terimleri gibi resmi kurumlarda kullanılan terimlerin yanında iki dilde var olan atasözü ve deyimlerin tercümesinde de görülebilir. Örnek vermek gerekirse “genel müdür” kavramının tercümesi sırasında kelime kelime tercümeye başvurulması gerekmektedir, dolayısıyla Arapçaya “المُديرُ العَام” şeklinde çeviririz. Ancak sözü edilen örnek, bütün terimler için geçerli değildir. Nitekim “özel kalem” kavramının çevirisi esnasında kelime kelime çeviriye başvurduğumuzda “القَلَمُ الخَاص” şeklinde Arapçaya aktarırız. Bu takdirde ise istediğimiz anlama ulaşmamış oluruz.

B)  METNİN ASLINA UYGUN ÇEVİRİ

Bu, metnin kaynak dilden hedef dile olduğu gibi, üslup ve anlam olarak değiştirilmeden aktarılmasında ifadesini bulan çeviri çeşididir. Çevirmen bu türde metne tam bir şekilde bağlı kalır. Ancak çevirinin yapılması istenen dilde görülen farklı ifade ve cümle kuruluş biçimlerinden kaynaklanan ve çeviriye yansıyan zorunlu değişiklikleri gözetir. Bu tür çevirinin odak noktasını metnin aslına uygun aktarım oluşturur. Örnek:

Türk Başbakan, Londra’da görüşmelerine başlıyor

يَبْدَأُ رَئيسُ الوزراءِ التركيِّ مُباحثاتِه في لندن.

C)  SERBEST ÇEVİRİ (ÖZGÜR ÇEVİRİ)

Yazılı fikirler ve metinleri, orijinal metinlerin ruhunu gözeterek bir dilden diğer bir dile aktarmaya “serbest çeviri” adı verilir. Bu tür çeviride çevirmen, asıl metni anlayarak uzak olmayan bazı cümlelerle yeniden kalıba sokar. Böylesi çeviriler, kolayca anlaşılır ve kavranır bir tarzda olur. Sağlam zevk hissine sahip ve yetenekli insanlarca beğenilir. İlgili çeviriler, genellikle uzman ve tecrübeli ellerce gerçekleştirilir. Çeviride istenen, aslında budur.  Bu tür çeviriye konu olabilmesi şu atasözünü örnek verebiliriz: “Terzi kendi söküğünü dikemez.” Türkçe olan ilgili atasözü, kelime kelime Arapçaya çevirirsek cümle şu şekilde olur:

الخَيَّاطُ لا يَستَطيعُ خِياطَةَ ما خَرَّمَهُ

Makine - cihaz çevirisi,  farklı bir tür olup çeviri dünyasında henüz çok yeni bir gelişmedir. Bu tür,  sözcüklerin veya metinlerin, bilgisayarlarda çeviri amacıyla hazırlanan özel programlar aracılığıyla bir dilden başka bir dile aktarılmasında ifadesini bulur. Cihaz çevirisi, üç bölümde incelenebilir:

a)   Doğrudan cihaz çevirisi: İnsan müdahalesinin söz konusu olmadığı, çevirinin tamamen programlamalara dayalı olarak gerçekleştirildiği biçimdir.

b)   İnsan yardımı ile cihaz çevirisi: Bu türde çeviri, bilgisayar programlamaları yanında insan yardımıyla gerçekleştirilmektedir.

c)   Bilgisayar yardımı ile insan çevirisi: Bu tür çeviri ise bilgisayar programlarından yardım alınır ancak insanın çevirisi ön plandadır. Bu tür, ayrıca etkileşimsel cihaz çevirisi olarak adlandırılır.

3.   SÖZLÜ ÇEVİRİ

Sözlü çeviri, çevirmenin bir dilden diğer bir dile sözlü ifadelerin aktarılmasını sağladığı sesli çeviridir. Sözlü çeviri başlıca iki kısımda incelenebilir: Anlık çeviri ve ardıl çeviri

Anlık ve ardıl çeviri, sözün kaynak dilden hedef dile aktarılmasını içerir, yazılı çeviriden farklı olarak çok hız ve yüksek derecede yeteneğe ihtiyaç duyar. Farklı şeylerden yararlanmadan hızlı ve yetenekli bir aktarım olmalıdır. Öte yandan yazılı çeviri, çevirmene sözlüklerden yararlanma gibi farklı imkanlar sunmaktadır. Sözlü çeviri, belirli özelliklerin çevirmen tarafından edinilmesini gerekli kılan çeviri türlerinden biridir. Bu özelliklerin en önemlileri şunlardır:

-     Çevirmen hızlı kavrama ve yüksek kapasitede algılamaya yatkın biri olmalıdır.

-     Kaynak dil ve hedef dili çok iyi derecede bilmelidir.

-     Kaynak ve hedef dilin kültür, tarih ve yapılarına aşina olmasının yanında çeviriye konu olan mekan ve olayları bilmelidir.

Yorumlar (3)
Kevser Aydın 1 yıl önce
Kaleminize sağlık gayet güzel bir yazı.
Orhan EREN 12 ay önce
Bir çeviri anca bu kadar güzel tanımlanabilir.
batmanvizyon 12 ay önce
excellent
great
excellent
so beautiful
متكامل، مكمل، عظيم
عظيم
متكامل، مكمل، عظيم
جميل جدا
parçalı az bulutlu
Günün Anketi Tümü
Kadın cinayetlerinin kaynağı nedir?
Kadın cinayetlerinin kaynağı nedir?
Namaz Vakti 03 Mart 2021
İmsak 06:06
Güneş 07:30
Öğle 13:21
İkindi 16:29
Akşam 19:03
Yatsı 20:22
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Galatasaray 26 57
2. Beşiktaş 25 54
3. Fenerbahçe 26 54
4. Trabzonspor 26 48
5. Hatayspor 26 45
6. Alanyaspor 26 42
7. Gaziantep FK 26 40
8. Karagümrük 26 40
9. Göztepe 26 35
10. Antalyaspor 26 34
11. Sivasspor 25 32
12. Konyaspor 25 31
13. Malatyaspor 26 31
14. Kasımpaşa 26 29
15. Rizespor 26 28
16. Kayserispor 25 25
17. Başakşehir 26 25
18. Erzurumspor 26 25
19. Denizlispor 26 21
20. Gençlerbirliği 25 21
21. Ankaragücü 25 20
Takımlar O P
1. Giresunspor 24 53
2. Samsunspor 24 50
3. İstanbulspor 24 46
4. Altınordu 24 44
5. Adana Demirspor 24 42
6. Altay 24 41
7. Tuzlaspor 24 41
8. Ankara Keçiörengücü 24 39
9. Bursaspor 24 34
10. Bandırmaspor 24 31
11. Ümraniye 24 31
12. Adanaspor 24 26
13. Boluspor 24 26
14. Menemenspor 24 26
15. Balıkesirspor 24 25
16. Akhisar Bld.Spor 24 19
17. Ankaraspor 24 15
18. Eskişehirspor 24 7
Takımlar O P
1. Man City 26 62
2. M. United 26 50
3. Leicester City 26 49
4. West Ham 26 45
5. Chelsea 26 44
6. Liverpool 26 43
7. Everton 25 43
8. Tottenham 25 39
9. Aston Villa 24 39
10. Arsenal 26 37
11. Leeds United 26 35
12. Wolverhampton 26 34
13. Crystal Palace 26 33
14. Southampton 26 30
15. Burnley 26 28
16. Brighton 26 26
17. Newcastle 26 26
18. Fulham 26 23
19. West Bromwich 26 17
20. Sheffield United 26 11
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 24 58
2. Barcelona 25 53
3. Real Madrid 25 53
4. Sevilla 24 48
5. Real Sociedad 25 42
6. Real Betis 25 39
7. Villarreal 25 37
8. Granada 25 33
9. Levante 25 32
10. Athletic Bilbao 24 30
11. Celta de Vigo 25 30
12. Osasuna 25 28
13. Getafe 25 27
14. Valencia 25 27
15. Cádiz 25 25
16. Eibar 25 22
17. Real Valladolid 25 22
18. Deportivo Alaves 25 22
19. Elche 24 21
20. Huesca 25 20
Günün Karikatürü Tümü

Gelişmelerden Haberdar Olun

@