20.02.2020, 02:43

ÇEVİRİ ÇEŞİTLERİ

Çeviri çeşitleri, çağlar boyunca bilfiil gelişim ve değişime uğramış, ortam ve onun ihtiyaçlarından etkilenmiştir. Söz konusu faktörler neticesinde gelişime mecbur olmuş ve farklı aşamalardan geçerek bugünkü haline ulaşmıştır. Çevirinin ilk çeşitleri, harfi harfine çeviri – harfi tercüme denen olgu temelinde başlamıştır. Ancak bu tarz, ilk dönemlerden itibaren şiddetli bir muhalefetle karşılaşmıştır. Sözü edilen tarz, belirli ihtiyaçların karşılanması amacıyla kullanılmıştır. Toplumlarda ve yazılı metinlerde zaman içinde ortaya çıkan gelişmelerin sonucunda metinlerin doğru biçimde çevrilmesi ve böylelikle yaşanan ilerlemelere eşlik edilmesi gibi amaçlarla tercüme alanında genişlemeye ve farklı türlere ihtiyaç duyulur olmuştur.

Çeviri çeşitlerini daha çok tanımak hedefiyle onları şu şekilde anlatmaya ve sınıflandırmaya çalışacağız:

  1. YAZILI ÇEVİRİ – METİN ÇEVİRİSİ

Yazılı çevirinin zorluğu, belirli bir zamanla yani orijinal mesajın söylendiği zamanla sınırlandırılmış olmasından ileri gelmektedir. Çevirmenin rolü, mesajın verildiği an veya verilmesinden sonra başlamaktadır. Burada çevirmen, mesajın çevirisinde aynı hassasiyet ve aynı üslubu kullanmakla yükümlü değildir. Aksine çevirmene düşen, sözlü mesajın yalnızca içeriği ve temel anlamını aktarmak ile yetinmektir. Bir başka deyişle yazılı çeviri, mesajın sözel dilden yazılı dile aktarılması etrafında dönmektedir. Çevirinin bu türü, aşağıdaki alt başlıklara ayrılmaktadır:

  1. Harfi Harfine Çeviri (Kelime Kelime Çeviri)

Bu kavramla bir dile ait yazılı metnin diğer bir dile yazılı olarak harfi harfine, fikir ve orijinal metnin ruhu gözetilmeden taşınması kastedilmektedir. Böylesi bir tercüme; kuru, karmaşık ve anlaşılmaz olmaktadır. Sağlıklı ve güzel zevk duygusu yanında düzgün bir anlayışa sahip bir insan, bu tip metinleri akıcı ve hoş bulmamaktadır. Genellikle harfi harfine çeviri kaygısı, yetişme veya alıştırma aşamasında olan ve çeviriye yeni başlayan acemi tercümanlarda meydana gelir. Çevirmenlerin harfi harfine çeviriden korunması gerekir. Bazı hallerde çevirmen, kelime kelime çevirinin kapsamından dışarı çıkmayı başaramaz. Bu durum, tıp ve hukuk terimleri gibi resmi kurumlarda kullanılan terimlerin yanında iki dilde var olan atasözü ve deyimlerin tercümesinde de görülebilir. Örnek vermek gerekirse “genel müdür” kavramının tercümesi sırasında kelime kelime tercümeye başvurulması gerekmektedir, dolayısıyla Arapçaya “المُديرُ العَام” şeklinde çeviririz. Ancak sözü edilen örnek, bütün terimler için geçerli değildir. Nitekim “özel kalem” kavramının çevirisi esnasında kelime kelime çeviriye başvurduğumuzda “القَلَمُ الخَاص” şeklinde Arapçaya aktarırız. Bu takdirde ise istediğimiz anlama ulaşmamış oluruz.

B)  METNİN ASLINA UYGUN ÇEVİRİ

Bu, metnin kaynak dilden hedef dile olduğu gibi, üslup ve anlam olarak değiştirilmeden aktarılmasında ifadesini bulan çeviri çeşididir. Çevirmen bu türde metne tam bir şekilde bağlı kalır. Ancak çevirinin yapılması istenen dilde görülen farklı ifade ve cümle kuruluş biçimlerinden kaynaklanan ve çeviriye yansıyan zorunlu değişiklikleri gözetir. Bu tür çevirinin odak noktasını metnin aslına uygun aktarım oluşturur. Örnek:

Türk Başbakan, Londra’da görüşmelerine başlıyor

يَبْدَأُ رَئيسُ الوزراءِ التركيِّ مُباحثاتِه في لندن.

C)  SERBEST ÇEVİRİ (ÖZGÜR ÇEVİRİ)

Yazılı fikirler ve metinleri, orijinal metinlerin ruhunu gözeterek bir dilden diğer bir dile aktarmaya “serbest çeviri” adı verilir. Bu tür çeviride çevirmen, asıl metni anlayarak uzak olmayan bazı cümlelerle yeniden kalıba sokar. Böylesi çeviriler, kolayca anlaşılır ve kavranır bir tarzda olur. Sağlam zevk hissine sahip ve yetenekli insanlarca beğenilir. İlgili çeviriler, genellikle uzman ve tecrübeli ellerce gerçekleştirilir. Çeviride istenen, aslında budur.  Bu tür çeviriye konu olabilmesi şu atasözünü örnek verebiliriz: “Terzi kendi söküğünü dikemez.” Türkçe olan ilgili atasözü, kelime kelime Arapçaya çevirirsek cümle şu şekilde olur:

الخَيَّاطُ لا يَستَطيعُ خِياطَةَ ما خَرَّمَهُ

Makine - cihaz çevirisi,  farklı bir tür olup çeviri dünyasında henüz çok yeni bir gelişmedir. Bu tür,  sözcüklerin veya metinlerin, bilgisayarlarda çeviri amacıyla hazırlanan özel programlar aracılığıyla bir dilden başka bir dile aktarılmasında ifadesini bulur. Cihaz çevirisi, üç bölümde incelenebilir:

a)   Doğrudan cihaz çevirisi: İnsan müdahalesinin söz konusu olmadığı, çevirinin tamamen programlamalara dayalı olarak gerçekleştirildiği biçimdir.

b)   İnsan yardımı ile cihaz çevirisi: Bu türde çeviri, bilgisayar programlamaları yanında insan yardımıyla gerçekleştirilmektedir.

c)   Bilgisayar yardımı ile insan çevirisi: Bu tür çeviri ise bilgisayar programlarından yardım alınır ancak insanın çevirisi ön plandadır. Bu tür, ayrıca etkileşimsel cihaz çevirisi olarak adlandırılır.

3.   SÖZLÜ ÇEVİRİ

Sözlü çeviri, çevirmenin bir dilden diğer bir dile sözlü ifadelerin aktarılmasını sağladığı sesli çeviridir. Sözlü çeviri başlıca iki kısımda incelenebilir: Anlık çeviri ve ardıl çeviri

Anlık ve ardıl çeviri, sözün kaynak dilden hedef dile aktarılmasını içerir, yazılı çeviriden farklı olarak çok hız ve yüksek derecede yeteneğe ihtiyaç duyar. Farklı şeylerden yararlanmadan hızlı ve yetenekli bir aktarım olmalıdır. Öte yandan yazılı çeviri, çevirmene sözlüklerden yararlanma gibi farklı imkanlar sunmaktadır. Sözlü çeviri, belirli özelliklerin çevirmen tarafından edinilmesini gerekli kılan çeviri türlerinden biridir. Bu özelliklerin en önemlileri şunlardır:

-     Çevirmen hızlı kavrama ve yüksek kapasitede algılamaya yatkın biri olmalıdır.

-     Kaynak dil ve hedef dili çok iyi derecede bilmelidir.

-     Kaynak ve hedef dilin kültür, tarih ve yapılarına aşina olmasının yanında çeviriye konu olan mekan ve olayları bilmelidir.

Yorumlar (3)
Kevser Aydın 2 yıl önce
Kaleminize sağlık gayet güzel bir yazı.
Orhan EREN 2 yıl önce
Bir çeviri anca bu kadar güzel tanımlanabilir.
batmanvizyon 2 yıl önce
excellent
great
excellent
so beautiful
متكامل، مكمل، عظيم
عظيم
متكامل، مكمل، عظيم
جميل جدا
11°
açık
Günün Anketi Tümü
Kadın cinayetlerinin kaynağı nedir?
Kadın cinayetlerinin kaynağı nedir?
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 15 39
2. Konyaspor 15 27
3. Fenerbahçe 15 27
4. Hatayspor 15 26
5. Başakşehir 15 25
6. Alanyaspor 15 24
7. Galatasaray 15 23
8. Karagümrük 15 22
9. Beşiktaş 15 21
10. Adana Demirspor 15 20
11. Sivasspor 15 19
12. Giresunspor 15 19
13. Kayserispor 15 19
14. Altay 15 18
15. Antalyaspor 15 18
16. Gaziantep FK 15 18
17. Göztepe 15 14
18. Öznur Kablo Yeni Malatya 15 14
19. Kasımpaşa 15 11
20. Rizespor 15 10
Takımlar O P
1. Ankaragücü 15 30
2. Erzurumspor 13 28
3. Ümraniye 14 27
4. Eyüpspor 14 27
5. Bandırmaspor 14 25
6. Samsunspor 14 22
7. Tuzlaspor 13 21
8. İstanbulspor 14 20
9. Kocaelispor 14 20
10. Gençlerbirliği 14 20
11. Boluspor 14 19
12. Adanaspor 15 19
13. Menemenspor 14 18
14. Bursaspor 14 17
15. Manisa FK 15 17
16. Denizlispor 14 15
17. Ankara Keçiörengücü 14 14
18. Altınordu 15 13
19. Balıkesirspor 14 7
Takımlar O P
1. Man City 15 35
2. Liverpool 15 34
3. Chelsea 15 33
4. West Ham 15 27
5. Tottenham 14 25
6. M. United 15 24
7. Arsenal 15 23
8. Wolverhampton 15 21
9. Brighton 15 20
10. Aston Villa 15 19
11. Leicester City 15 19
12. Everton 15 18
13. Brentford 15 17
14. Crystal Palace 15 16
15. Leeds United 15 16
16. Southampton 15 16
17. Watford 15 13
18. Burnley 14 10
19. Newcastle 15 10
20. Norwich City 15 10
Takımlar O P
1. Real Madrid 16 39
2. Sevilla 15 31
3. Real Betis 16 30
4. Atletico Madrid 15 29
5. Real Sociedad 16 29
6. Rayo Vallecano 16 27
7. Barcelona 15 23
8. Valencia 16 22
9. Athletic Bilbao 16 21
10. Osasuna 16 21
11. Espanyol 16 20
12. Mallorca 16 19
13. Villarreal 15 16
14. Celta de Vigo 16 16
15. Granada 15 15
16. Elche 16 15
17. Deportivo Alaves 15 14
18. Cádiz 16 12
19. Getafe 16 11
20. Levante 16 8

Gelişmelerden Haberdar Olun

@