20.02.2020, 02:43

ÇEVİRİ ÇEŞİTLERİ

Çeviri çeşitleri, çağlar boyunca bilfiil gelişim ve değişime uğramış, ortam ve onun ihtiyaçlarından etkilenmiştir. Söz konusu faktörler neticesinde gelişime mecbur olmuş ve farklı aşamalardan geçerek bugünkü haline ulaşmıştır. Çevirinin ilk çeşitleri, harfi harfine çeviri – harfi tercüme denen olgu temelinde başlamıştır. Ancak bu tarz, ilk dönemlerden itibaren şiddetli bir muhalefetle karşılaşmıştır. Sözü edilen tarz, belirli ihtiyaçların karşılanması amacıyla kullanılmıştır. Toplumlarda ve yazılı metinlerde zaman içinde ortaya çıkan gelişmelerin sonucunda metinlerin doğru biçimde çevrilmesi ve böylelikle yaşanan ilerlemelere eşlik edilmesi gibi amaçlarla tercüme alanında genişlemeye ve farklı türlere ihtiyaç duyulur olmuştur.

Çeviri çeşitlerini daha çok tanımak hedefiyle onları şu şekilde anlatmaya ve sınıflandırmaya çalışacağız:

  1. YAZILI ÇEVİRİ – METİN ÇEVİRİSİ

Yazılı çevirinin zorluğu, belirli bir zamanla yani orijinal mesajın söylendiği zamanla sınırlandırılmış olmasından ileri gelmektedir. Çevirmenin rolü, mesajın verildiği an veya verilmesinden sonra başlamaktadır. Burada çevirmen, mesajın çevirisinde aynı hassasiyet ve aynı üslubu kullanmakla yükümlü değildir. Aksine çevirmene düşen, sözlü mesajın yalnızca içeriği ve temel anlamını aktarmak ile yetinmektir. Bir başka deyişle yazılı çeviri, mesajın sözel dilden yazılı dile aktarılması etrafında dönmektedir. Çevirinin bu türü, aşağıdaki alt başlıklara ayrılmaktadır:

  1. Harfi Harfine Çeviri (Kelime Kelime Çeviri)

Bu kavramla bir dile ait yazılı metnin diğer bir dile yazılı olarak harfi harfine, fikir ve orijinal metnin ruhu gözetilmeden taşınması kastedilmektedir. Böylesi bir tercüme; kuru, karmaşık ve anlaşılmaz olmaktadır. Sağlıklı ve güzel zevk duygusu yanında düzgün bir anlayışa sahip bir insan, bu tip metinleri akıcı ve hoş bulmamaktadır. Genellikle harfi harfine çeviri kaygısı, yetişme veya alıştırma aşamasında olan ve çeviriye yeni başlayan acemi tercümanlarda meydana gelir. Çevirmenlerin harfi harfine çeviriden korunması gerekir. Bazı hallerde çevirmen, kelime kelime çevirinin kapsamından dışarı çıkmayı başaramaz. Bu durum, tıp ve hukuk terimleri gibi resmi kurumlarda kullanılan terimlerin yanında iki dilde var olan atasözü ve deyimlerin tercümesinde de görülebilir. Örnek vermek gerekirse “genel müdür” kavramının tercümesi sırasında kelime kelime tercümeye başvurulması gerekmektedir, dolayısıyla Arapçaya “المُديرُ العَام” şeklinde çeviririz. Ancak sözü edilen örnek, bütün terimler için geçerli değildir. Nitekim “özel kalem” kavramının çevirisi esnasında kelime kelime çeviriye başvurduğumuzda “القَلَمُ الخَاص” şeklinde Arapçaya aktarırız. Bu takdirde ise istediğimiz anlama ulaşmamış oluruz.

B)  METNİN ASLINA UYGUN ÇEVİRİ

Bu, metnin kaynak dilden hedef dile olduğu gibi, üslup ve anlam olarak değiştirilmeden aktarılmasında ifadesini bulan çeviri çeşididir. Çevirmen bu türde metne tam bir şekilde bağlı kalır. Ancak çevirinin yapılması istenen dilde görülen farklı ifade ve cümle kuruluş biçimlerinden kaynaklanan ve çeviriye yansıyan zorunlu değişiklikleri gözetir. Bu tür çevirinin odak noktasını metnin aslına uygun aktarım oluşturur. Örnek:

Türk Başbakan, Londra’da görüşmelerine başlıyor

يَبْدَأُ رَئيسُ الوزراءِ التركيِّ مُباحثاتِه في لندن.

C)  SERBEST ÇEVİRİ (ÖZGÜR ÇEVİRİ)

Yazılı fikirler ve metinleri, orijinal metinlerin ruhunu gözeterek bir dilden diğer bir dile aktarmaya “serbest çeviri” adı verilir. Bu tür çeviride çevirmen, asıl metni anlayarak uzak olmayan bazı cümlelerle yeniden kalıba sokar. Böylesi çeviriler, kolayca anlaşılır ve kavranır bir tarzda olur. Sağlam zevk hissine sahip ve yetenekli insanlarca beğenilir. İlgili çeviriler, genellikle uzman ve tecrübeli ellerce gerçekleştirilir. Çeviride istenen, aslında budur.  Bu tür çeviriye konu olabilmesi şu atasözünü örnek verebiliriz: “Terzi kendi söküğünü dikemez.” Türkçe olan ilgili atasözü, kelime kelime Arapçaya çevirirsek cümle şu şekilde olur:

الخَيَّاطُ لا يَستَطيعُ خِياطَةَ ما خَرَّمَهُ

Makine - cihaz çevirisi,  farklı bir tür olup çeviri dünyasında henüz çok yeni bir gelişmedir. Bu tür,  sözcüklerin veya metinlerin, bilgisayarlarda çeviri amacıyla hazırlanan özel programlar aracılığıyla bir dilden başka bir dile aktarılmasında ifadesini bulur. Cihaz çevirisi, üç bölümde incelenebilir:

a)   Doğrudan cihaz çevirisi: İnsan müdahalesinin söz konusu olmadığı, çevirinin tamamen programlamalara dayalı olarak gerçekleştirildiği biçimdir.

b)   İnsan yardımı ile cihaz çevirisi: Bu türde çeviri, bilgisayar programlamaları yanında insan yardımıyla gerçekleştirilmektedir.

c)   Bilgisayar yardımı ile insan çevirisi: Bu tür çeviri ise bilgisayar programlarından yardım alınır ancak insanın çevirisi ön plandadır. Bu tür, ayrıca etkileşimsel cihaz çevirisi olarak adlandırılır.

3.   SÖZLÜ ÇEVİRİ

Sözlü çeviri, çevirmenin bir dilden diğer bir dile sözlü ifadelerin aktarılmasını sağladığı sesli çeviridir. Sözlü çeviri başlıca iki kısımda incelenebilir: Anlık çeviri ve ardıl çeviri

Anlık ve ardıl çeviri, sözün kaynak dilden hedef dile aktarılmasını içerir, yazılı çeviriden farklı olarak çok hız ve yüksek derecede yeteneğe ihtiyaç duyar. Farklı şeylerden yararlanmadan hızlı ve yetenekli bir aktarım olmalıdır. Öte yandan yazılı çeviri, çevirmene sözlüklerden yararlanma gibi farklı imkanlar sunmaktadır. Sözlü çeviri, belirli özelliklerin çevirmen tarafından edinilmesini gerekli kılan çeviri türlerinden biridir. Bu özelliklerin en önemlileri şunlardır:

-     Çevirmen hızlı kavrama ve yüksek kapasitede algılamaya yatkın biri olmalıdır.

-     Kaynak dil ve hedef dili çok iyi derecede bilmelidir.

-     Kaynak ve hedef dilin kültür, tarih ve yapılarına aşina olmasının yanında çeviriye konu olan mekan ve olayları bilmelidir.

Yorumlar (3)
Kevser Aydın 5 ay önce
Kaleminize sağlık gayet güzel bir yazı.
Orhan EREN 4 ay önce
Bir çeviri anca bu kadar güzel tanımlanabilir.
batmanvizyon 4 ay önce
excellent
great
excellent
so beautiful
متكامل، مكمل، عظيم
عظيم
متكامل، مكمل، عظيم
جميل جدا
26°
parçalı az bulutlu
Günün Anketi Tümü
COVİD-19 aşısı üretilse, aşı olur musunuz?
COVİD-19 aşısı üretilse, aşı olur musunuz?
Namaz Vakti 10 Temmuz 2020
İmsak 03:38
Güneş 05:34
Öğle 13:15
İkindi 17:13
Akşam 20:45
Yatsı 22:32
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Başakşehir 31 66
2. Trabzonspor 31 62
3. Sivasspor 31 54
4. Beşiktaş 31 53
5. Galatasaray 31 52
6. Alanyaspor 31 51
7. Fenerbahçe 31 50
8. Gaziantep FK 31 41
9. Göztepe 31 39
10. Antalyaspor 31 38
11. Kasımpaşa 31 36
12. Gençlerbirliği 31 33
13. Malatyaspor 31 32
14. Denizlispor 31 32
15. Çaykur Rizespor 31 32
16. Kayserispor 31 31
17. Konyaspor 31 30
18. Ankaragücü 31 26
Takımlar O P
1. Hatayspor 32 60
2. Erzurum BB 32 56
3. Adana Demirspor 32 55
4. Bursaspor 32 55
5. Akhisar Bld.Spor 32 54
6. Fatih Karagümrük 32 53
7. Altay 32 51
8. Ümraniye 32 44
9. Keçiörengücü 32 44
10. Giresunspor 32 44
11. Menemen Belediyespor 32 42
12. İstanbulspor 32 37
13. Balıkesirspor 32 35
14. Altınordu 32 33
15. Boluspor 32 30
16. Osmanlıspor 32 27
17. Adanaspor 32 21
18. Eskişehirspor 32 12
Takımlar O P
1. Liverpool 34 92
2. Man City 34 69
3. Chelsea 34 60
4. Leicester City 34 59
5. M. United 34 58
6. Wolverhampton 34 52
7. Sheffield United 34 51
8. Arsenal 34 50
9. Tottenham 34 49
10. Burnley 34 49
11. Everton 34 45
12. Southampton 34 44
13. Newcastle 34 43
14. Crystal Palace 34 42
15. Brighton 34 36
16. West Ham 34 31
17. Watford 34 31
18. Bournemouth 34 28
19. Aston Villa 34 27
20. Norwich City 34 21
Takımlar O P
1. Real Madrid 34 77
2. Barcelona 35 76
3. Atletico Madrid 35 63
4. Sevilla 35 63
5. Villarreal 35 57
6. Getafe 35 53
7. Real Sociedad 34 51
8. Valencia 35 50
9. Athletic Bilbao 35 48
10. Granada 34 47
11. Osasuna 35 45
12. Levante 35 43
13. Real Betis 35 41
14. Real Valladolid 35 39
15. Eibar 35 36
16. Celta de Vigo 35 36
17. Deportivo Alaves 34 35
18. Mallorca 35 32
19. Leganés 35 29
20. Espanyol 35 24
Günün Karikatürü Tümü

Gelişmelerden Haberdar Olun

@