20.02.2020, 02:43

ÇEVİRİ ÇEŞİTLERİ

Çeviri çeşitleri, çağlar boyunca bilfiil gelişim ve değişime uğramış, ortam ve onun ihtiyaçlarından etkilenmiştir. Söz konusu faktörler neticesinde gelişime mecbur olmuş ve farklı aşamalardan geçerek bugünkü haline ulaşmıştır. Çevirinin ilk çeşitleri, harfi harfine çeviri – harfi tercüme denen olgu temelinde başlamıştır. Ancak bu tarz, ilk dönemlerden itibaren şiddetli bir muhalefetle karşılaşmıştır. Sözü edilen tarz, belirli ihtiyaçların karşılanması amacıyla kullanılmıştır. Toplumlarda ve yazılı metinlerde zaman içinde ortaya çıkan gelişmelerin sonucunda metinlerin doğru biçimde çevrilmesi ve böylelikle yaşanan ilerlemelere eşlik edilmesi gibi amaçlarla tercüme alanında genişlemeye ve farklı türlere ihtiyaç duyulur olmuştur.

Çeviri çeşitlerini daha çok tanımak hedefiyle onları şu şekilde anlatmaya ve sınıflandırmaya çalışacağız:

  1. YAZILI ÇEVİRİ – METİN ÇEVİRİSİ

Yazılı çevirinin zorluğu, belirli bir zamanla yani orijinal mesajın söylendiği zamanla sınırlandırılmış olmasından ileri gelmektedir. Çevirmenin rolü, mesajın verildiği an veya verilmesinden sonra başlamaktadır. Burada çevirmen, mesajın çevirisinde aynı hassasiyet ve aynı üslubu kullanmakla yükümlü değildir. Aksine çevirmene düşen, sözlü mesajın yalnızca içeriği ve temel anlamını aktarmak ile yetinmektir. Bir başka deyişle yazılı çeviri, mesajın sözel dilden yazılı dile aktarılması etrafında dönmektedir. Çevirinin bu türü, aşağıdaki alt başlıklara ayrılmaktadır:

  1. Harfi Harfine Çeviri (Kelime Kelime Çeviri)

Bu kavramla bir dile ait yazılı metnin diğer bir dile yazılı olarak harfi harfine, fikir ve orijinal metnin ruhu gözetilmeden taşınması kastedilmektedir. Böylesi bir tercüme; kuru, karmaşık ve anlaşılmaz olmaktadır. Sağlıklı ve güzel zevk duygusu yanında düzgün bir anlayışa sahip bir insan, bu tip metinleri akıcı ve hoş bulmamaktadır. Genellikle harfi harfine çeviri kaygısı, yetişme veya alıştırma aşamasında olan ve çeviriye yeni başlayan acemi tercümanlarda meydana gelir. Çevirmenlerin harfi harfine çeviriden korunması gerekir. Bazı hallerde çevirmen, kelime kelime çevirinin kapsamından dışarı çıkmayı başaramaz. Bu durum, tıp ve hukuk terimleri gibi resmi kurumlarda kullanılan terimlerin yanında iki dilde var olan atasözü ve deyimlerin tercümesinde de görülebilir. Örnek vermek gerekirse “genel müdür” kavramının tercümesi sırasında kelime kelime tercümeye başvurulması gerekmektedir, dolayısıyla Arapçaya “المُديرُ العَام” şeklinde çeviririz. Ancak sözü edilen örnek, bütün terimler için geçerli değildir. Nitekim “özel kalem” kavramının çevirisi esnasında kelime kelime çeviriye başvurduğumuzda “القَلَمُ الخَاص” şeklinde Arapçaya aktarırız. Bu takdirde ise istediğimiz anlama ulaşmamış oluruz.

B)  METNİN ASLINA UYGUN ÇEVİRİ

Bu, metnin kaynak dilden hedef dile olduğu gibi, üslup ve anlam olarak değiştirilmeden aktarılmasında ifadesini bulan çeviri çeşididir. Çevirmen bu türde metne tam bir şekilde bağlı kalır. Ancak çevirinin yapılması istenen dilde görülen farklı ifade ve cümle kuruluş biçimlerinden kaynaklanan ve çeviriye yansıyan zorunlu değişiklikleri gözetir. Bu tür çevirinin odak noktasını metnin aslına uygun aktarım oluşturur. Örnek:

Türk Başbakan, Londra’da görüşmelerine başlıyor

يَبْدَأُ رَئيسُ الوزراءِ التركيِّ مُباحثاتِه في لندن.

C)  SERBEST ÇEVİRİ (ÖZGÜR ÇEVİRİ)

Yazılı fikirler ve metinleri, orijinal metinlerin ruhunu gözeterek bir dilden diğer bir dile aktarmaya “serbest çeviri” adı verilir. Bu tür çeviride çevirmen, asıl metni anlayarak uzak olmayan bazı cümlelerle yeniden kalıba sokar. Böylesi çeviriler, kolayca anlaşılır ve kavranır bir tarzda olur. Sağlam zevk hissine sahip ve yetenekli insanlarca beğenilir. İlgili çeviriler, genellikle uzman ve tecrübeli ellerce gerçekleştirilir. Çeviride istenen, aslında budur.  Bu tür çeviriye konu olabilmesi şu atasözünü örnek verebiliriz: “Terzi kendi söküğünü dikemez.” Türkçe olan ilgili atasözü, kelime kelime Arapçaya çevirirsek cümle şu şekilde olur:

الخَيَّاطُ لا يَستَطيعُ خِياطَةَ ما خَرَّمَهُ

Makine - cihaz çevirisi,  farklı bir tür olup çeviri dünyasında henüz çok yeni bir gelişmedir. Bu tür,  sözcüklerin veya metinlerin, bilgisayarlarda çeviri amacıyla hazırlanan özel programlar aracılığıyla bir dilden başka bir dile aktarılmasında ifadesini bulur. Cihaz çevirisi, üç bölümde incelenebilir:

a)   Doğrudan cihaz çevirisi: İnsan müdahalesinin söz konusu olmadığı, çevirinin tamamen programlamalara dayalı olarak gerçekleştirildiği biçimdir.

b)   İnsan yardımı ile cihaz çevirisi: Bu türde çeviri, bilgisayar programlamaları yanında insan yardımıyla gerçekleştirilmektedir.

c)   Bilgisayar yardımı ile insan çevirisi: Bu tür çeviri ise bilgisayar programlarından yardım alınır ancak insanın çevirisi ön plandadır. Bu tür, ayrıca etkileşimsel cihaz çevirisi olarak adlandırılır.

3.   SÖZLÜ ÇEVİRİ

Sözlü çeviri, çevirmenin bir dilden diğer bir dile sözlü ifadelerin aktarılmasını sağladığı sesli çeviridir. Sözlü çeviri başlıca iki kısımda incelenebilir: Anlık çeviri ve ardıl çeviri

Anlık ve ardıl çeviri, sözün kaynak dilden hedef dile aktarılmasını içerir, yazılı çeviriden farklı olarak çok hız ve yüksek derecede yeteneğe ihtiyaç duyar. Farklı şeylerden yararlanmadan hızlı ve yetenekli bir aktarım olmalıdır. Öte yandan yazılı çeviri, çevirmene sözlüklerden yararlanma gibi farklı imkanlar sunmaktadır. Sözlü çeviri, belirli özelliklerin çevirmen tarafından edinilmesini gerekli kılan çeviri türlerinden biridir. Bu özelliklerin en önemlileri şunlardır:

-     Çevirmen hızlı kavrama ve yüksek kapasitede algılamaya yatkın biri olmalıdır.

-     Kaynak dil ve hedef dili çok iyi derecede bilmelidir.

-     Kaynak ve hedef dilin kültür, tarih ve yapılarına aşina olmasının yanında çeviriye konu olan mekan ve olayları bilmelidir.

Yorumlar (1)
Kevser Aydın 1 ay önce
Kaleminize sağlık gayet güzel bir yazı.
10°
açık
Günün Anketi Tümü
COVİD-19 aşısı üretilse, aşı olur musunuz?
COVİD-19 aşısı üretilse, aşı olur musunuz?
Namaz Vakti 31 Mart 2020
İmsak 05:13
Güneş 06:40
Öğle 13:13
İkindi 16:47
Akşam 19:36
Yatsı 20:57
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 26 53
2. Başakşehir 26 53
3. Galatasaray 26 50
4. Sivasspor 26 49
5. Beşiktaş 26 44
6. Alanyaspor 26 43
7. Fenerbahçe 26 40
8. Göztepe 26 37
9. Gaziantep FK 26 32
10. Denizlispor 26 31
11. Antalyaspor 26 30
12. Gençlerbirliği 26 28
13. Kasımpaşa 26 26
14. Konyaspor 26 26
15. Malatyaspor 26 25
16. Çaykur Rizespor 26 25
17. Ankaragücü 26 23
18. Kayserispor 26 22
Takımlar O P
1. Hatayspor 28 53
2. Erzurum BB 28 47
3. Bursaspor 28 46
4. Adana Demirspor 28 45
5. Akhisar Bld.Spor 28 45
6. Fatih Karagümrük 28 43
7. Altay 28 43
8. Ümraniye 28 40
9. Giresunspor 27 38
10. Keçiörengücü 28 35
11. Balıkesirspor 28 35
12. Menemen Belediyespor 28 35
13. İstanbulspor 27 33
14. Altınordu 28 31
15. Boluspor 28 25
16. Osmanlıspor 28 24
17. Adanaspor 28 20
18. Eskişehirspor 28 17
Takımlar O P
1. Liverpool 29 82
2. Man City 28 57
3. Leicester City 29 53
4. Chelsea 29 48
5. M. United 29 45
6. Wolverhampton 29 43
7. Sheffield United 28 43
8. Tottenham 29 41
9. Arsenal 28 40
10. Burnley 29 39
11. Crystal Palace 29 39
12. Everton 29 37
13. Newcastle 29 35
14. Southampton 29 34
15. Brighton 29 29
16. West Ham 29 27
17. Watford 29 27
18. Bournemouth 29 27
19. Aston Villa 28 25
20. Norwich City 29 21
Takımlar O P
1. Barcelona 27 58
2. Real Madrid 27 56
3. Sevilla 27 47
4. Real Sociedad 27 46
5. Getafe 27 46
6. Atletico Madrid 27 45
7. Valencia 27 42
8. Villarreal 27 38
9. Granada 27 38
10. Athletic Bilbao 27 37
11. Osasuna 27 34
12. Real Betis 27 33
13. Levante 27 33
14. Deportivo Alaves 27 32
15. Real Valladolid 27 29
16. Eibar 27 27
17. Celta de Vigo 27 26
18. Mallorca 27 25
19. Leganés 27 23
20. Espanyol 27 20
Günün Karikatürü Tümü

Gelişmelerden Haberdar Olun

@