2020'de bilim: Rusya'nın Mars görevi ve 'Yeni fizik' araştırmaları

Bilim adamları geçen sene olduğu gibi bu sene de çok önemli başarılara imza atmayı planlıyor. Rusya’nın yer almış olduğu Mars görevi, ‘Yeni fizik’ araştırmaları, ‘kuantum üstünlüğü’ çalışmaları da bunlardan bazıları.

BİLİM 02.01.2020, 19:05
2020'de bilim: Rusya'nın Mars görevi ve 'Yeni fizik' araştırmaları

2019 sene birçok önemli bilimsel keşfe imza atılan bir sene oldu. Astronomlar bir kara deliğin doğrudan fotoğrafını çekti. Genetik alanında yapılan çalışmalar ‘modern insanın atası’ olarak bilinen Denisovanların nasıl göründüğü ortaya çıktı. Rus arkeologlar Orta Don havzasında dört İskitli bayan savaşçının mezarını buldu.

2020 sene için bilimsel beklentiler ise şöyle:

Uzayda bir Einstein anıtı

Nisan 2019’senesinde Event Horizon Teleskobu’yla (EHT) evrenin çok büyük gizemlerinden olan kara deliğin ilk fotoğrafı çekildi. Bilim adamları bunun Albert Einstein’ın ilk defa 20. yüzyılın başında İzafiyet Teorisi bağlamında var olduğunu iddia ettiği kara delikler konusunda ilk gözlem olduğunu kaydetti. Görüntülenen kara delik, Dünya'ya 53 milyon ışık yılı mesafedeki Başak (Virgo) Takımyıldızındaki M87 Galaksisi'nin merkezinde yer almakta.

Çalışmanın başında beklentiler daha yüksekti. Projenin katılımcıları iki süpermasif kara deliğin (diğeri Samanyolu’nun merkezinde Sagitarrius A) olay ufkunun yaydığı gölgeleri fotoğraflamayı hedefliyor.

Projede yer alan isimlerden Moskova Filik ve Teknoloji Enstitüsü’nden Misafir Öğretim Üyesi Andrey Lobanov, Sagitarrius A’ya yönelik bilgilerin EHT araştırmalar esnasında elde edildiğini, düşük kalitede oldukları için yayınlanmadığını söyledi.

Lobanov’a göre, bilim adamları edinilen bilginin tekrar kontrol edilmesi ve yersiz bilgilerin kaldırılması kararı aldı. Sagitarrius A’nın ilk çekmiş olduğu fotoğrafları yakında ünlü bir bilim dergisi tarafından yayınlanacak. 

EHT projesinde yer alan 11 gözlemevi, daha kaliteli görüntü elde etmek için Sagitarrius A ve M87’yi gözlemlemeye yönelik yeni bir çalışmaya başlanacak.

Bilim adamları gözlem kapasiteleri çoğaldıkça, kara deliğin gölgesindeki yapısal değişiklikleri izlemeyi umuyor.

‘Yeni fiziğin’ peşinde

Einstein’ın teorileri dışında, bilim adamları ‘Standart Model ötesi fizik’ olarak da bilinen ‘yeni fizik’ alanında araştırmalarına devam etmeyi hedefliyor. 

Bu sene bilim dünyası Rusya’nın Baksan Nötrino Gözlemevi’nde (BNO)  steril nötrinolara yönelik araştırmaların ilk neticelerini incelemeyi dört gözle bekliyor.

Steril nötrinolar; Standart Model’ dışında kalan ve yeni, bilinmeyen fizik hakkında fikir veren, dördüncü bir temel parçacık kuramı. Rusya ve dünyada bilim adamları uzun zamandan beri steril nötrinoların varlığına dair kanıt aramaktadır.

Baksan Steril Geçişimleri Deney (BEST) projesi de son dönemde bu çalışmalara katıldı. BEST projesi kapsamında 51Cr yapay elektron nörtino kaynağı ile, çok kısa taban çizgisi üzerinde elektron nörtinoların steril duruma geçişimi üzerinde inceleme yapmak için deney yapılmakta.

Bilim adamları bu sene BEST kapsamında yapılan çalışmalarda elde edilen ilk verileri yayınlamayı planlıyor. Steril nötrinoların var olup olmadığına dair nihai bir şey söyleyemeseler de, bulgular bu alanda ilerleme kaydetmek için bilim dünyasına yardımcı olabilir.

Beşinci güç

Steril nörtinoların yanı sıra bilim adamları bu sene de henüz fizikte gözlemlenen dört temel gücü tümleyecek beşinci güç teorisinin gerçekliğini araştırmaya çalışacak. Standart modele göre, doğada yer çekimsel, elektromanyetik, güçlü nükleer ve zayıf nükleer güç etkileşimleri bulunmakta.

Macaristan Bilimler Akademisi Nükleer Araştırmalar Enstitüsü’nden bilim adamları dört sene önce beşinci gücün var olabileceğine dair ipuçları vermişti. Macar bilim adamları yaptıkları deneyler sonrasında bu gücün taşıyıcısına X17 bozonu olarak adlandırmıştı.

X17 parçacığın izlerini bulmaya çalışan Rus ve Avrupalı bilim adamları tarafından yapılan ve CERN tarafından yapılan NA64 deney neticesinde ise bu parçacığın olmadığı, varlığı ihtimalinin de tamamen dışlanmadığı söylendi.

NA64 Projesi resmi sözcülerinden Gninenko, ekipmanlarını yenilediklerini ve Macar mevkidaşların bulgularına yönelik daha doğru ölçümler yapmaya hazırlandıklarını söyledi.

Quantum Supremacy (Kuantum Üstünlüğü)

Geçen sene çok önemli bilimsel başarılarından biri arasında, Google’ın duyurduğu kuantum bilgisayarı ‘Sycamore’ ile yapılan ‘kuantum üstünlüğü’ buluşu oldu.

Kuantum üstünlüğü, programlanabilir bir kuantum cihazın klasik bilgisayarların çözemediği bir problemi çözebildiğini gösteren anda ediliyor.

2019 senesinde John Martinis yönetiminde bir araştırma ekibi, süper bir bilgisayarın 10 bin senede tamamlayabileceği bir hesaplama görevini, 200 saniyede tamamlayabilen bir çip yaratarak kuantum üstünlüğüne eriştiklerini duyurmuştu.

Tüm araştırmacılar bu fikre katılmadı. IBM mühendisleri algoritma ve netice depolama yöntemlerin en uygun hale getirilmesi durumunda, söz konusu görevin sıradan bir süper bilgisayar tarafından üç günden az bir zamana gerçekleştirilebileceğini söyledi.

Martinis’in ekibinden Vadim Smelyanskiy, Rus basınına yapmış olduğu açıklamada IBM’nin bulgularına katılmadığını belirtti. Smelyanskiy’e göre, bu açıklama Google bilim adamları makalelerin tam halini yayınlamadan önce yapıldı. Bilim dünyası bu sene itibariyle kuantum üstünlüğü olduğu konusunda bir uzlaşmaya varılacak.

Genom değiştirme

Moleküler biyoloji dünyası, Kasım 2018’senesinde Çinli bilim adamı He Jiankui’nin CRISPR/Cas9 proteinini kullanarak insan genomunu değiştirdiğini ve HIV virüsüne karşı dayanıklı hale genetiği değiştirilmiş olarak  ilk bebeklerin dünyaya getirildiğini duyurması ile değişti.

Büyük tartışma yaratan bu haberin ardından, Şubat 2019’senesinde Dünya Sağlık Örgütü, bu çalışmanın etik yönünün incelenmesi ve tıbbi amaçlar için kabul edilebilir insan genomu değiştirme standartları belirlemek için özel bir komisyon topladı.

Rusya Ulusal Tıp Araştırmaları Üniversitesinden bir DNA uzmanı Denis Rebrikov, Rus yetkililerin izni olması ve gönüllü bulması durumunda benzer bir deneyi gerçekleştirmeye hazır olduğunu duyurdu ve Rusya da bu tartışmaya giriş yaptı. 

Rebrikov’un açıklamasından sonra Rus ve uluslararası bilim dünyasından tepkiler yükseldi. Bilim dünyasının planlarını değiştirmeye zorladığı Rebrikov, deney için gönüllü bulmayı başardı. Rusya Sağlık Bakanlığı vakitsiz ve sorumsuzca olacağı gerekçesiyle deney için yetki verilmeyeceğini duyurdu.

Rebrikov ise deneyle ilgili geri adım atmaya niyetli değil ve yetkililerle meslektaşlarının fikirlerini değiştirmeyi bekliyor.

Rusya Mars’a gidiyor

Bu sene Mars’a gitmek için iki görev yapılacak: Biri ABD ve ExoMars tarafından, Avrupa Uzay Ajansı (ESA) ve Roscosmos’un ortak programı kapsamında gerçekleşecek Mars 2020 görevi. 

Bu görevde, fırlatma işlemi Rusya’nın Kazakistan’da Baykonur Uzay İstasyonu’ndan Briz-M yardımcı roketi ve Proton-M taşıyıcı roketi ile yapılacak. Proje ile Mars’ın atmosferi ve ikliminin araştırılması hedefleniyor.

ESA ve Roscosmos’un mevcut planlarına göre, Avrupa’nın Rosalind Franklin gezgini ve Rusya’nın Kazaçok yüzey platformu, Mart 2021’senesinde Kızıl Gezegen’in yüzeyine iniş yapmak için, bu yaz hareket yapacak. ABD’nin uzay aracı temmuz ayı sonlarında veya ağustos ayı başlarında fırlatılacak ve Şubat 2021’senesinde Mars’a inmiş olacak.

Hem Rosalind Franklin hem de, kimyasal ve jeolojik araştırmalar yapmaları için Avrupa’nın ve Rusya’nın bilimsel ekipman donanımına sahip. Rusya ve Avrupa arasında bu misyonun amacı, gezegende olası yaşam izlerini aramak. Bilim adamları gezginler tarafından toplanacak toprak ve taş örneklerini incelemiş olacak.

Yorumlar (0)
25°
parçalı bulutlu
Günün Anketi Tümü
Kadın cinayetlerinin kaynağı nedir?
Kadın cinayetlerinin kaynağı nedir?
Namaz Vakti 21 Haziran 2021
İmsak 03:24
Güneş 05:25
Öğle 13:11
İkindi 17:11
Akşam 20:47
Yatsı 22:38
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 40 84
2. Galatasaray 40 84
3. Fenerbahçe 40 82
4. Trabzonspor 40 71
5. Sivasspor 40 65
6. Hatayspor 40 61
7. Alanyaspor 40 60
8. Karagümrük 40 60
9. Gaziantep FK 40 58
10. Göztepe 40 51
11. Konyaspor 40 50
12. Başakşehir 40 48
13. Rizespor 40 48
14. Kasımpaşa 40 46
15. Malatyaspor 40 45
16. Antalyaspor 40 44
17. Kayserispor 40 41
18. Erzurumspor 40 40
19. Ankaragücü 40 38
20. Gençlerbirliği 40 38
21. Denizlispor 40 28
Takımlar O P
1. Adana Demirspor 34 70
2. Giresunspor 34 70
3. Samsunspor 34 70
4. İstanbulspor 34 64
5. Altay 34 63
6. Altınordu 34 60
7. Ankara Keçiörengücü 34 58
8. Ümraniye 34 51
9. Tuzlaspor 34 47
10. Bursaspor 34 46
11. Bandırmaspor 34 42
12. Boluspor 34 42
13. Balıkesirspor 34 35
14. Adanaspor 34 34
15. Menemenspor 34 34
16. Akhisar Bld.Spor 34 30
17. Ankaraspor 34 26
18. Eskişehirspor 34 8
Takımlar O P
1. Man City 38 86
2. M. United 38 74
3. Liverpool 38 69
4. Chelsea 38 67
5. Leicester City 38 66
6. West Ham 38 65
7. Tottenham 38 62
8. Arsenal 38 61
9. Leeds United 38 59
10. Everton 38 59
11. Aston Villa 38 55
12. Newcastle 38 45
13. Wolverhampton 38 45
14. Crystal Palace 38 44
15. Southampton 38 43
16. Brighton 38 41
17. Burnley 38 39
18. Fulham 38 28
19. West Bromwich 38 26
20. Sheffield United 38 23
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 38 86
2. Real Madrid 38 84
3. Barcelona 38 79
4. Sevilla 38 77
5. Real Sociedad 38 62
6. Real Betis 38 61
7. Villarreal 38 58
8. Celta de Vigo 38 53
9. Granada 38 46
10. Athletic Bilbao 38 46
11. Osasuna 38 44
12. Cádiz 38 44
13. Valencia 38 43
14. Levante 38 41
15. Getafe 38 38
16. Deportivo Alaves 38 38
17. Elche 38 36
18. Huesca 38 34
19. Real Valladolid 38 31
20. Eibar 38 30
Günün Karikatürü Tümü

Gelişmelerden Haberdar Olun

@